Armando: de charmante nukkigheid van een veelzijdig man

Marc Couwenbergh
  "Dit zag ik elke dag als ik van school kwam"    
   'Facetten van Armando' was in 2002 te zien in het Verzetsmuseum Zuid-Holland aan de Turfmarkt in Gouda.
Kort voor deze tentoonstelling gaf de kunstenaar die niet van interviews en openingen houdt, kort antwoord op een paar vragen en vertelde hij iets over de kleur die plots in zijn werk is gekomen.

foto Armando
      "Het staat in mijn agenda, maar ik hou helemaal niet van openingen. Al die mensen…". Kunstenaar Armando aarzelt hij of hij wel bij de opening van 'Facetten van Armando' in het Verzetsmuseum Zuid-Holland aan de Turfmarkt in Gouda aanwezig zal zijn. Deze manifestatie georganiseerd door verschillende culturele instellingen in Gouda, luidt een maand in waarin Gouwenaars op tal van plaatsen geconfronteerd zullen worden met de veelzijdigheid van Armando. Zo is er in de Kunstuitleen een expositie met schilderijen en beelden van hem. En in de stad komen borden te staan met teksten uit zijn boeken en gedichten. Maar Armando is niet de man die tuk is op aandacht voor zijn persoon. Ook de hem toegedichte veelzijdigheid als internationaal vermaard beeldend kunstenaar, schrijver, dichter en musicus, waarnaar de manifestatie 'Facetten van Armando' verwijst, ontkent hij met een charmant soort nukkigheid. "Ik ben geen veelzijdig kunstenaar. Ik ben hooguit veelzijdig in mijn eenzijdigheid, zoals iemand het ooit heeft uitgedrukt. Het gaat bij mij altijd over hetzelfde." In zijn werk draait het veelal om één thema: het kwaad.
Armando: "Ik ben niet zozeer gefascineerd door het kwaad. Het is omgekeerd. Het kwaad overrompelt mensen." Armando wijst erop dat niet alleen de Tweede Wereldoorlog die hij als kind meemaakte, in zijn werk doorklinkt. "Er zijn veel oorlogen. Ze zijn van alle tijden. Mensen hebben iets met oorlog." De kleur zwart is dominant in zijn werk. Vaak in contrast met wit. Zijn zwart is echter nooit plat en doods. Toch is het feit dat in zijn meest recente werk plots kleur opduikt, opmerkelijk. Een verklaring daarvoor weet Armando niet. "Ik heb geen idee. Ineens was het er." Dat het iets te maken heeft met dat in de loop der jaren de harde tegenstellingen slijten, ontkent hij. "Echt kleurig werk zal ik nooit maken. Ook in 'De terugkeer van de kleur' blijft het zwart met daarbij een kleur. Dit werk is wel meer schilderachtig."
Kleuren als verbeelding van louter onbekommerd plezier is er niet bij voor Armando. Bij hem gaat de vrolijkheid altijd vergezeld van op zijn minst een weemoedige ondertoon en vaak een zwartgallig absurdisme, zoals in het vermakelijke programma 'Herenleed' dat hij destijds bij de VPRO-televisie maakte. "Ik vind iets pas mooi als er melancholie in is. Ook in de films van Laurel en Hardy is er die weemoed."
Het concert dat de violist Armando samen met zijn Armando Quartet op 22 maart gaat geven in de Goudse Schouwburg, zal een van de laatste keren zijn dat hij speelt. "Ik hou op met vioolspelen. Ik heb er geen zin meer in. Op 15 juni speel ik voor het laatst een concert in de Kleine Zaal van het Concertgebouw. Daarna zal ik nooit meer spelen, daarvan ben ik zo goed als zeker."
Toch is Armando zijn kunstenaarsbestaan niet aan het afbouwen. Binnenkort verschijnt er een nieuw boek van hem: 'De haperende schepping'. "Het bevat allemaal korte verhaaltjes. Absurde verhaaltjes. Dat is alles wat ik erover kan zeggen. Eigenlijk hapert de schepping ook nooit. De schepping is zoals die is." Hij beaamt dat het onvolmaakte van de schepping alles van doen heeft met het kwaad. Inmiddels schrijft hij alweer aan een nieuw boek. "Of het ooit afkomt, weet ik niet. Ik word ouder." Ook met schilderen gaat hij zeker door. "Met schilderen verdien ik meer dan met schrijven." Maar werk maken in opdracht, zoals hem vaak wordt gevraagd, zegt hij niet te kunnen. "Ik maak alleen de schilderijen die ik moet maken. Ik kan niets anders. Ik heb nooit iets anders geambieerd."
  Als het applaus na de officiële opening van 'Facetten van Armando' is verstomd, komt Armando overeind van de verwarmingsradiator waarop hij maar even was gaan zitten, en loopt naar de vitrinekast die het Verzetsmuseum heeft ingericht over het Kamp Amersfoort in de Tweede Wereldoorlog. Minutenlang tuurt hij naar een foto van een groepje mensen omringd door gewapende Duitse soldaten die door een straat van Amersfoort lopen. "Dit zag ik elke dag als ik van school kwam", zegt Armando. Hij woonde even verderop en was tien jaar toen de oorlog uitbrak. Hij kent de foto goed. Bijna 40 jaar geleden zag hij hem voor het eerst. "Ik had altijd gekeken naar de gevangenen. Wat voor mensen waren dat? Toen ik de foto zag, ben ik voor het eerst naar de ogen van de soldaten gaan kijken, en ik vroeg me af wat hun verhaal zou zijn. Dat was de aanleiding voor me om het boek over de SS'ers te schrijven." Hij draait zich weer om naar de foto. "Ik raak er nooit op uit gekeken."    
                   
                   
                   
                   
                   
       terug naar startpagina www.marccouwenbergh.nl    Meer beeldende kunst ...