performance
H2O + O2

videostill
Henk Vos

De belangstelling voor deze performance en prijsuitreiking was overweldigend. Dat werd al duidelijk ruim voor de aanvang in de zaal waar de film '1928' van 'Eenvoudige Vrouwen' en Henri Boere zijn première beleefde. Deze film opgenomen in de stijlkamer 20e eeuw van het museum, veranderde steeds meer in een schimmenspel door de vele voorbij lopende mensen. De drukte betekende ook dat lang niet iedereen goed zicht had op alle onderdelen van de performance, maar wat je wel kon zien, was van een vervreemdende schoonheid: in de historische Gasthuiszaal zaten Eenvoudige Vrouwen in lange, rechte jurken, armen en gezichten bedekt met een dun laagje klei, in uitgespaarde vierkanten in een lange tafel. Hun handen boetseerden hompen klei in vaste regelmaat tot vissen. Klei die ze kregen van vrouwen met grote schalen op het hoofd, voortschrijdend in een rij. Dansers verbeeldden het massieve en het soepele van klei. Jaap Mulder van Di Gojim speelde op zijn klarinet indringende muziek en het koor 'Eigenwijs' zong. En door alles heen de videobeelden van 'Eenvoudige Vrouwen' in het water van de IJssel. Uitgestrekt liggen ze en hun lange haren drijven op de kabbelende golven. Beelden van hemels hallucinerende eenvoud.

Vogels benadrukte dat nooit eerder in het museum een dergelijke activiteit op de grens tussen theater en beeldende kunst, had plaats gehad en hij maakte er geen geheim van dat er veel overleg aan vooraf was gegaan. De ideeën van het performanceduo strookten immers niet met de behoudende cultuur van het museum dat vanuit de conserveringstaak angstvallig waakt over luchtvochtigheid en temperatuur. Ongetwijfeld zullen allerlei meters in het rood hebben gestaan, maar vrijdagavond was het museum wel de ontmoetingsplaats voor verleden en heden van de Goudse kunst en cultuur. Met dank aan 'Eenvoudige Vrouwen'.

Hans Vogels, conservator hedendaagse kunst van Museum het Catharina Gasthuis vergelijkt 'Eenvoudige Vrouwen' met de Duitse avant-garde kunstenaar van de jaren zestig en zeventig, Joseph Beuys (1921-1986) wiens aantekeningen door musea tot kunst werden verheven. Maar waar het vilt en de was van Beuys vaak te onbegrijpelijk zijn voor een museumbezoeker, geven 'Eenvoudige Vrouwen' meer houvast.

In hun expositie 'H2O + O2' valt het de bezoeker niet moeilijk om hun zoektocht naar "tijdloosheid ergens tussen water en zuurstof" te beleven als een eigen avontuur met de tijd en dus ook de vergankelijkheid van schoonheid. De video van 'Eenvoudige Vrouwen' in het water van de Hollandse IJssel fungeert daarbij als start en eindpunt. Hun lange haren die al waren ze gewichtloos op het kabbelende water drijven en droog blijven. Door overbelichting treedt er een vervaging op en even maakt de schoonheid plaats voor iets lugubers. Henk Vos die de laatste twee jaar regelmatig videobeelden van 'Eenvoudige Vrouwen' maakt, benadrukt dat de beelden niet gemanipuleerd zijn, maar het resultaat van natuurlijke overbelichting ontstaan door het contrast tussen de lage zon en de schaduw. Evenmin is er een strikte regie toegepast. De grote lijn was van tevoren uitgezet door 'Eenvoudige Vrouwen' maar de invulling ontstond al doende en filmend. "Terwijl ik bezig ben, vertel ik hen waar ik op inzoom. Dat geeft hen de mogelijkheid dat te versterken, en omgekeerd wijzen ze mij op details." Een detail dat overigens nauwelijks nadruk krijgt, maar de vergankelijkheid symboliseert, is de waterdruppel aan een neus in het een na laatste beeld van de video. Na alle vervreemding die van de video uitgaat, maakt de druppel, zo'n simpel aards beeld 'Eenvoudige Vrouwen' weer tot vrouwen van vlees en bloed. Even voel jezelf de kou die de opnamen in de rivier hen hebben bezorgd.