Vergeten en zoekgeraakt zilver nu weer geliefd

Marc Couwenbergh

       
   foto Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum, Rob Glastra    

De expositie met zilver uit de periode 1945 - 1975 in het Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum heet 'Vergeten generatie'. Een titel die niet lang zal standhouden, want het getoonde zilver past perfect in de hedendaagse smaak die alles wat herinnert aan de jaren vijftig gretig in de armen sluit. De zilversmeden van deze 'vergeten generatie' waren vakmensen die ambachtelijke kennis van het zilver combineerden met een goed gevoel voor vormgeving. Dat eind jaren zestig, begin zeventig van de vorige eeuw, zilver uit de gratie raakte was omdat het toen werd gezien als een ouderwets luxe product van de bourgeois. De moderne vooruitstrevende mens wilde dat oude statussymbool niet meer. Maar voor dit zilver met gestroomlijnde en vaak futuristische vormen is gelukkig nu weer wel belangstelling.
Een enkele zilversmid probeerde destijds met de veranderende tijdsgeest mee te gaan, maar dat had geen succes. ,,Het vakblad van de zilversmeden stelde dat dit eigenlijk niet mocht”, wijst Annelies Krekel-Aalberse die de tentoonstelling samenstelde, naar een bescheiden zilveren kannetje met een knalgroen deksel van kunststof. ,,Maar het is natuurlijk erg leuk en in de jaren zeventig won kunststof natuurlijk steeds meer aan populariteit.” Krekel-Aalberse, die al menig boek schreef over zilver en zilversmeden van de afgelopen honderd jaar, is blij dat deze expositie er is. ,,Eindelijk gerechtigheid voor al die zilversmeden waarvan de namen niemand iets zegt, terwijl ze prachtig werk maakten.” Een aantal van hen werkten voor fabrieken, maar de individuele zilversmid moest zelf een koper zien te interesseren voor zijn werk. Krekel-Aalberse: ,,Een budget voor PR hadden ze niet en maar een enkeling kon zijn werk verkopen via een galerie.” Dat er op de tentoonstelling vooral veel serviezen en schalen te zien zijn, is volgens haar het gevolg van de behoudende smaak van de opdrachtgevers. ,,Zilver is duur en moest dus lang meegaan. De opdrachtgever wilde geen modern ontwerp dat misschien weer snel uit zou raken, maar liever een klassiek. In vrije opdrachten zochten zilversmeden naar nieuwe vormen.” Zo maakte Chris Steenbergen die een van de meest toonaangevende zilversmeden was, een abstract beeld als wisselprijs voor het jaarlijkse Internationale Beiaardconcours van Hilversum.
De tentoonstelling maakt duidelijk dat de zilversmeden destijds vooral in de katholieke kerk een belangrijke opdrachtgever hadden. Die bestelden miskelken en monstransen, een etalage voor de heilige hostie. De monstrans kon wel meer dan een halve meter hoog zijn omdat hij op het altaar kwam te staan en voor iedereen goed zichtbaar moest zijn. Maar ook de overheid gaf opdrachten. Zo maakte Fritz Jaritz een ambtsketen voor de burgemeester van Doorn van allemaal mensfiguurtjes die elkaar een hand geven zodat de ketting een kring is van mensen. Een bijzonder stuk op de tentoonstelling is het schemerlampje dat Beatrix voor haar achttiende verjaardag in 1956 kreeg van de provincies. Op een kristallen voet staan twee cirkels van zilver met daarin een smal verguld kapje. Destijds uiterst modern en vandaag zou het niet misstaan in een designwinkel. Met een vitrine 'Opsporing Verzocht' vraagt de expositie aandacht voor zilver dat niet alleen vergeten is, maar ook zoek is geraakt. Zo hangt er een foto van een grote zilveren schaal die de gemeente Den Haag in 1952 kreeg, maar niemand weet waar die gebleven is.

Expositie Vergeten Generatie tot 24 november 2008 in het Nederlands Goud-, Zilver- en Klokkenmuseum, Kazerneplein 4 in Schoonhoven. Bij de tentoonstelling hoort MUSEUMTIJDschrift nr. 24, geschreven door Annelies Krekel-Aalberse.


       
                   
        terug naar startpagina www.marccouwenbergh.nl     Meer beeldende kunst ...