De Crabeths zijn geen Gouwenaars

             
     Marc Couwenbergh

             
   

"De Crabeths komen hoogst waarschijnlijk helemaal niet uit Gouda zoals eeuwenlang is verondersteld, maar uit de buurt van Nijmegen". Dat stelt Wim de Groot, restaurator van de cartons, de werktekeningen van de Goudse glazen, en auteur van het boek 'Het Zevende Glas' waarin hij aan de hand van een studie over het zogenaamde Koningsglas in de Goudse Sint Janskerk (glas 7) dat door de Spaanse koning Philips II aan Gouda werd geschonken in 1557, uitgebreid verhaalt over de tijd waarin de goudse glazen werden gemaakt, de 16e eeuw.

Brief van de abt van Saint-Hubert
De Groot ontdekte in archieven een brief van Nicolas de Malaise, abt van Saint-Hubert in de Ardennen, gericht aan Floris van Egmond, stadhouder van Holland, Zeeland en Friesland, gedateerd op 3 december 1523. Floris van Egmond was graaf van Buren en pandheer van het Land van Cuijk en de stad Grave. De abt verzoekt in de brief aan Floris of hij clementie wil verlenen aan 'Wother de zoon van meester Pieter de glazenmaker van Grave', omdat hij betrokken was geraakt bij een dodelijk ongeluk. De Groot: "De toedracht is als volgt: Eind 1522 vertrekt Wouter met het paard en de wagen van de abt naar Grave, waar vader Pieter Crabeth 'van Cuijck glaesmecker woenende totter goude in hollant' bezig is met de vervaardiging van glazen voor de burcht van Floris. Het paard van Wouter had blijkbaar een man gedood."

Ervaren glazeniers

Over geboortejaar en plaats van Wouter Crabeth en zijn oudere broer Dirck Crabeth zijn nooit sporen teruggevonden. De Groot voegt deze brief bij wat al wel bekend was over de Crabeths en trekt conclusies: "Volgens de brief is Wouter samen met zijn broer bezig glazen te maken voor de kerk van de abt in Saint-Hubert. De leeftijd van de gebroeders Crabeth die werd aangehouden, behoeft nu wijziging. Het is niet precies bekend hoe oud je was als je in de 16de eeuw begon te werken, maar men mag aannemen dat zij rond de twintig moeten zijn geweest, toen zij in Saint-Hubert werkten en dat betekent dat ze dus rond 1500 zijn geboren. Omdat vader Pieter Crabeth zich in 1511 vestigt in Gouda, zou dit betekenen dat zijn kinderen zijn geboren in Cuijk, waar de familienaam veelvuldig opduikt in archiefstukken uit die tijd. Toen Dirck en Wouter Crabeth vanaf 1555 in de Sint-Janskerk aan de slag gingen, mag men aannemen dat zij overal hun sporen in Europa hadden achter gelaten en dat zij als glazeniers zeer ervaren waren. Hoewel wat aan gebrandschilderd glas over is uit de 16de eeuw slechts gering is, laten de ramen in Gouda hierover geen misverstand bestaan".

             
                   
     Meer Goudse historie en heden ...    startpagina www.marccouwenbergh.nl